← Tüm rehberler

Food Cost (Yiyecek Maliyeti) Nasıl Hesaplanır? Formül ve Örnek

Son güncelleme:

Food cost, yani yiyecek maliyeti oranı, bir ürünün malzeme maliyetinin satış fiyatına bölünmesidir: malzeme maliyeti ÷ satış fiyatı × 100. Malzemesi 60 ₺ tutan ve 200 ₺’ye satılan bir ürünün food cost oranı %30’dur. Aynı hesap bir dönem için de yapılır: dönemde tüketilen malzemenin tutarı o dönemin cirosuna bölünür.

Food cost hesaplayıcı

Bir porsiyonun malzeme maliyetini ve satış fiyatını yazın; food cost oranı, brüt kâr ve hedefinize göre önerilen satış fiyatı hesaplansın.

Food cost oranı
%30
Hedefin içinde
Brüt kâr
₺140,00
Brüt kâr marjı: %70
Hedefe göre önerilen satış fiyatı
₺200,00

KDV hesaba katılmaz: iki tutarı da aynı esasla (tercihen KDV hariç) girin.

Food cost formülü

İki ayrı hesap vardır ve ikisi farklı soruları cevaplar:

  • Ürün bazında: food cost % = porsiyonun malzeme maliyeti ÷ satış fiyatı × 100. “Bu ürünü doğru fiyata mı satıyorum?” sorusunun cevabıdır.
  • Dönem bazında: food cost % = dönemde tüketilen malzemenin tutarı ÷ dönemin cirosu × 100. “Mutfağım bu ay nasıl çalıştı?” sorusunun cevabıdır.

Satış fiyatını ve ciroyu KDV hariç alın; malzeme alış fiyatlarını da KDV hariç yazın. Bir tarafı KDV’li, diğerini KDV’siz aldığınızda oran olduğundan düşük ya da yüksek çıkar.

Örnek: bir hamburger menüsünün maliyeti

Hesabın temeli reçetedir: bir porsiyona giren her malzemenin miktarı ve o miktarın tutarı. Aşağıdaki fiyatlar hesabı göstermek için seçilmiş örnek rakamlardır.

Dana kıymaMiktar 150 g Alış fiyatı 240 ₺ / kg Tutar 36 ₺
Hamburger ekmeğiMiktar 1 adet Alış fiyatı 8 ₺ / adet Tutar 8 ₺
Cheddar peyniriMiktar 20 g Alış fiyatı 300 ₺ / kg Tutar 6 ₺
Domates, marul, turşuMiktar 50 g Alış fiyatı 60 ₺ / kg Tutar 3 ₺
SosMiktar 20 g Alış fiyatı 100 ₺ / kg Tutar 2 ₺
Patates kızartmasıMiktar 100 g Alış fiyatı 50 ₺ / kg Tutar 5 ₺
ToplamTutar 60 ₺

Menü 200 ₺’ye (KDV hariç) satılıyorsa food cost = 60 ÷ 200 × 100 = %30’dur. Brüt kâr 200 − 60 = 140 ₺, yani satış fiyatının %70’idir. Bu tutar; kira, personel, enerji ve diğer giderler düşülmeden önceki kârdır.

Hedef orandan satış fiyatına

Formül tersinden de çalışır: satış fiyatı = malzeme maliyeti ÷ hedef oran. Aynı menüyü %25 food cost ile satmak istiyorsanız fiyat 60 ÷ 0,25 = 240 ₺ olmalıdır. %30 hedefte 200 ₺, %35 hedefte yaklaşık 171 ₺ çıkar.

Bu hesap bir taban verir, fiyatı tek başına belirlemez. Müşterinin ödemeye razı olduğu tutar, çevredeki fiyatlar ve ürünün menüdeki rolü de hesaba girer. Düşük maliyetli bir içecek ile yüksek maliyetli bir et yemeği aynı oranla fiyatlanmak zorunda değildir; önemli olan menünün toplamda hedefi tutturmasıdır.

“İdeal” food cost için tek bir sayı yoktur. Sektörde sıkça %25–35 aralığı anılır; bu bir başparmak kuralıdır, standart değildir. Mutfak türünüz, kiranız, personel gideriniz ve servis şekliniz hedefi değiştirir. Kendi hedefinizi, bütün giderlerinizi karşıladıktan sonra kalmasını istediğiniz kârdan geriye doğru hesaplayın.

Fire ve verim: aldığınız ile kullandığınız aynı değildir

Reçete maliyetinde sık yapılan bir hata, malzemeyi satın alındığı ağırlıkla hesaplamaktır. Soğanın kabuğu, etin siniri, marulun dış yaprakları tabağa girmez; ama parasını ödersiniz.

Verim, satın alınan miktarın kullanılabilir kalan kısmıdır. Kullanılabilir malzemenin gerçek fiyatı = alış fiyatı ÷ verim oranı. Kilosunu 40 ₺’ye aldığınız bir sebzenin temizlendikten sonra %80’i kalıyorsa kullanılabilir kilosunun maliyeti 40 ÷ 0,80 = 50 ₺’dir. Reçeteye 40 değil 50 yazılmalıdır.

Verim oranını tahmin etmeyin, ölçün: bir koli ürünü tartın, temizleyin, yeniden tartın. Pişirmede ağırlık kaybeden ürünlerde (et, tavuk) aynı ölçümü pişmiş ağırlıkla yapın.

Temizleme firesinin dışında bir de zayiat vardır: bozulan, tarihi geçen, dökülen, yanlış hazırlanan ürün. Bunlar reçeteye girmez ama dönem maliyetinizi yükseltir. Zayiatı nedenleriyle birlikte kaydederseniz hangisinin tekrar ettiğini görürsünüz.

Teorik ve fiili food cost

Teorik food cost, sattığınız ürünlerin reçetelerine göre harcanmış olması gereken malzemenin tutarıdır. Fiili food cost ise gerçekte harcanan tutardır ve sayımla bulunur:

  • Dönemde tüketilen malzeme = dönem başı stok + dönem içi alışlar − dönem sonu stok

Örnek: Ay başında depoda 40.000 ₺’lik malzeme vardı, ay içinde 110.000 ₺’lik alış yaptınız, ay sonunda 30.000 ₺’lik malzeme saydınız. Tüketim 40.000 + 110.000 − 30.000 = 120.000 ₺’dir. Aynı ay KDV hariç cironuz 400.000 ₺ ise fiili food cost 120.000 ÷ 400.000 × 100 = %30’dur. Reçetelere göre teorik oranınız %27 çıkıyorsa aradaki 3 puan; fazla porsiyon, kaydedilmemiş zayiat, yanlış reçete ya da kayıp demektir. Bu örnekte 3 puan 12.000 ₺ eder.

Ne sıklıkla sayım yapmalı, reçeteyi ne zaman güncellemeli?

Reçete maliyeti, alış fiyatı değiştiği gün eskir. Fiyatı sık değişen kalemlerde (et, süt ürünleri, yağ, sebze) maliyeti her alışta gözden geçirin; menü fiyatınızı da belirli aralıklarla hedef oranla karşılaştırın.

Sayım sıklığını işletmenizin büyüklüğü belirler. Yaygın bir yöntem, pahalı ve çabuk bozulan kalemleri daha sık, kuru gıdayı ve ambalajı daha seyrek saymaktır. Önemli olan sayımın düzenli olmasıdır: iki sayım arasındaki dönem uzadıkça farkın nedenini bulmak zorlaşır.

  • Sayımı her seferinde aynı saatte, tercihen kapanıştan sonra ya da açılıştan önce yapın.
  • Reçetedeki birimle sayın: reçete gramla yazıldıysa depoyu da kilogram ya da gramla sayın, “yarım koli” yazmayın.
  • Yarı mamulleri (sos, hamur, marine et) unutmayın; onlar da stoktur.
  • Sayımı yapan kişi ile depoyu yöneten kişi mümkünse farklı olsun.

360Sipariş bu hesabı nasıl yapar?

360Sipariş’in Reçete & Maliyet modülünde her ürüne bir porsiyonun reçetesini yazarsınız; ürün kartında toplam maliyet ve kâr marjı görünür. Hammaddenin birim maliyeti alış irsaliyesindeki parti fiyatından (FIFO) gelir; parti yoksa son alış fiyatı, o da yoksa kartta yazdığınız tahmini maliyet kullanılır.

Kasadan ya da yemek platformlarından gelen her sipariş reçetedeki hammaddeleri stoktan düşer ve günlük tüketim defterine yazılır. Maliyet ekranında her ürünün maliyeti, marjı ve maliyet oranı listelenir; oran, sizin belirlediğiniz hedefle (varsayılan %30) karşılaştırılıp yeşil, sarı ya da kırmızı gösterilir.

Fire belgesi neden koduyla girilir. Sayımda sistemin hesapladığı miktar ile saydığınız miktar yan yana gelir; şube verimlilik raporu iki sayım arasını açılış, giren, çıkan, olması gereken ve sayılan olarak döker. Reçete & Maliyet modülü Silver ve üstü paketlerde sunulur.

Sık sorulan sorular

Food cost nedir?

Yiyecek maliyeti oranıdır: bir ürünün ya da bir dönemin malzeme maliyetinin, satış fiyatına ya da ciroya bölünmesiyle bulunur ve yüzde olarak söylenir.

Food cost oranı kaç olmalı?

Tek bir doğru yoktur. Sektörde sıkça %25–35 aralığı anılır, ancak bu bir başparmak kuralıdır; mutfak türü, kira, personel gideri ve servis şekli hedefi değiştirir.

Food cost hesabında KDV dahil mi alınır?

Satış fiyatını ve alış fiyatlarını aynı esasla, tercihen KDV hariç alın. Sayfadaki hesaplayıcı KDV’yi hesaba katmaz; girdiğiniz tutarları olduğu gibi kullanır.

Ambalaj maliyeti food cost’a girer mi?

Paket serviste ambalaj üründen ayrılmaz; ambalajı reçeteye yazmak paket ürünün gerçek maliyetini görmenizi sağlar. Hangisini seçerseniz seçin tutarlı olun: bir ay dahil edip ertesi ay çıkarırsanız oranlar karşılaştırılamaz.

Food cost ile brüt kâr aynı şey mi?

Hayır, birbirini tamamlarlar. Food cost %30 ise brüt kâr marjı %70’tir. Brüt kâr; kira, personel ve enerji gibi giderler düşülmeden önceki tutardır.

360Sipariş food cost’u kendiliğinden hesaplıyor mu?

Evet, Reçete & Maliyet modülüyle. Reçeteleri ve alışları girdiğinizde ürün maliyeti, marj ve maliyet oranı kendiliğinden hesaplanır; dönem oranı ana sayfada hedefinizle karşılaştırılır.

İlgili sayfalar

← Tüm rehberler

Maliyet oranınızı her gün görün

Reçetelerinizi yazın, ilk alış irsaliyesini girin; satışlar stoktan düşsün, maliyet oranınız kendiliğinden hesaplansın. 15 gün ücretsiz, kart gerekmez.

Kredi kartı gerekmez · Kurulum dakikalar sürer